**ผ่าตัดหลังมาแล้วแต่ยังปวด... ไม่อยากเจ็บตัวซ้ำ "การฉีดยาบล็อกหลัง" ช่วยได้จริงไหม? อันตรายกับผู้สูงอายุหรือเปล่า?**

​

ผ่าตัดหลังมาแล้วแต่ยังปวด... ไม่อยากเจ็บตัวซ้ำ "การฉีดยาบล็อกหลัง" ช่วยได้จริงไหม? อันตรายกับผู้สูงอายุหรือเปล่า?

"หมอครับ... พ่อผมบอกว่า ถ้าต้องผ่าตัดหลังอีกรอบ ท่านยอมนอนติดเตียงดีกว่า"

นี่คือคำพูดของลูกชายคนไข้วัย 80 ปี ที่พาคุณพ่อมาหาหมอด้วยความกังวลใจ

คุณลุงท่านนี้เคยผ่าตัดกระดูกสันหลังทับเส้นประสาทใส่เหล็กดามไปเมื่อ 5 ปีก่อน ช่วงแรกๆ อาการดีมาก เดินไปตักบาตรหน้าปากซอยได้สบาย แต่ช่วง 3 เดือนที่ผ่านมา อาการปวดหลังร้าวลงขามันกลับมาอีกครั้ง

ครั้งนี้มันปวดหน่วงๆ เหมือนมีอะไรมารัดที่เอว ขาเริ่มชาและอ่อนแรงเล็กน้อย พอไปตรวจที่โรงพยาบาลเดิม คุณหมอบอกว่าอาจจะต้อง "ผ่าตัดแก้ไข" เพราะมีพังผืดไปรัดเส้นประสาท หรือข้อข้างเคียงเริ่มเสื่อม

พอได้ยินคำว่า "ผ่าตัด" คุณลุงถึงกับถอดใจ เพราะจำความเจ็บปวดตอนฟื้นตัวครั้งก่อนได้ดี แถมตอนนี้อายุมากขึ้น โรคประจำตัวทั้งเบาหวาน ความดัน ก็ถามหา ท่านเลยกลัวว่าร่างกายจะรับไม่ไหว

คำถามที่คุณลุงถามหมอด้วยแววตามีความหวังคือ "มันมีวิธีอื่นไหมหมอ? แค่ฉียาให้หายปวดได้ไหม? ไม่อยากผ่าแล้ว"

วันนี้หมอเก่งจะมาให้คำตอบครับ ว่าการฉีดยาบล็อกหลังในคนที่เคยผ่าตัดมาแล้ว ทำได้ไหม? ได้ผลดีแค่ไหน? และที่สำคัญคือ "ปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุหรือไม่?"

ทำไมผ่าตัดไปแล้ว ถึงกลับมาปวดได้อีก?

ก่อนจะไปถึงวิธีรักษา เราต้องเข้าใจก่อนว่าทำไมมันถึงปวดซ้ำ เพื่อจะได้แก้ให้ถูกจุดครับ ส่วนใหญ่เกิดจาก 2 สาเหตุหลัก:

1. พังผืดรัดเส้นประสาท (Epidural Fibrosis): เป็นธรรมชาติของร่างกายครับ เวลาเรามีแผลผ่าตัด ร่างกายจะสร้างเนื้อเยื่อแผลเป็นขึ้นมาซ่อมแซม ทีนี้แผลเป็นข้างในเนี่ย บางทีมันไปเกาะหรือรัดรอบๆ เส้นประสาท ทำให้เลือดเดินไม่สะดวก เส้นประสาทเลยอักเสบและปวด

2. ข้อต่อข้างเคียงเสื่อม (Adjacent Segment Disease): ข้อที่ผ่าไปแล้วมันแข็งแรงดี แต่ข้อที่อยู่ติดกัน (ข้างบนหรือข้างล่าง) ต้องรับภาระหนักแทน นานๆ ไปมันก็เสื่อมและเคลื่อนมาทับเส้นประสาทใหม่

ทางออกโดยไม่ต้องผ่าตัด: การฉีดยาระงับปวด (Interventional Pain Management)

คำตอบคือ "ทำได้ครับ และเป็นวิธีที่แนะนำเป็นอันดับต้นๆ" สำหรับคนที่ไม่อยากผ่าตัดซ้ำ

การฉีดยาในที่นี้ ไม่ใช่การฉีดยาเข้ากล้ามเนื้อที่ก้นแบบทั่วไปนะครับ แต่คือเทคนิคที่เรียกว่า "การฉีดยาเข้าโพรงประสาทสันหลัง" (Epidural Steroid Injection) หรือการฉีดเฉพาะจุดไปยังเส้นประสาทที่มีปัญหา

หลักการทำงานของมันคือ:

หมอจะฉีดยาที่มีส่วนผสมของ "ยาสเตียรอยด์ลดการอักเสบ" และ "ยาชา" เข้าไปที่บริเวณรอบๆ เส้นประสาทที่ถูกพังผืดรัด หรือบริเวณข้อที่เสื่อม

เปรียบเสมือนการ "ล้างท่อ" ครับ ยาจะเข้าไปชะล้างสารอักเสบ ลดอาการบวมของเส้นประสาท และช่วยลดความไวต่อความเจ็บปวด ทำให้พังผืดที่รัดแน่นๆ นั้นคลายความตึงเครียดลงได้ระดับหนึ่ง

อันตรายกับผู้สูงอายุไหม?

นี่คือสิ่งที่ลูกหลานกังวลที่สุด ขอตอบให้สบายใจเลยครับว่า "ปลอดภัยกว่าการผ่าตัดมาก" ด้วยเหตุผลดังนี้ครับ:

1. ไม่ต้องดมยาสลบ:

ผู้สูงอายุมักกลัวการดมยาสลบ เพราะเสี่ยงต่อโรคหัวใจหรือสมองเบลอหลังตื่น แต่การฉีดยานี้ ใช้แค่ "ยาชาเฉพาะที่"เหมือนทำฟันครับ คนไข้จะรู้สึกตัวตลอดเวลา พูดคุยกับหมอได้

2. แผลเล็กเท่ารูเข็ม:

ไม่มีแผลผ่าตัดยาวๆ ไม่มีการเสียเลือด เนื้อเยื่อไม่บอบช้ำ ฟื้นตัวเร็วมาก นั่งพักสังเกตอาการ 30 นาที - 1 ชั่วโมง ก็เดินกลับบ้านได้เลย

3. มีความแม่นยำสูง:

ปัจจุบันเราไม่ได้ฉีดแบบสุ่มสี่สุ่มห้าครับ หมอจะใช้เครื่อง Ultrasound หรือเครื่องเอกซเรย์พิเศษ (Fluoroscopy) ช่วยนำทางปลายเข็ม ให้เห็นเลยว่ายาเข้าไปตรงจุดที่ต้องการเป๊ะๆ หลบเลี่ยงเส้นเลือดและอวัยวะสำคัญ

ข้อควรระวัง! (ต้องบอกหมอก่อนทำ)

แม้จะปลอดภัย แต่ก็มีข้อควรระวังในผู้สูงอายุบางกลุ่มครับ:

• ยาละลายลิ่มเลือด: ใครที่ทานยาป้องกันเลือดแข็งตัว (เช่น Aspirin, Warfarin) ต้องแจ้งหมอและหยุดยาก่อนทำหัตถการตามคำแนะนำครับ
• โรคเบาหวาน: ตัวยาสเตียรอยด์อาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นชั่วคราวในช่วง 1-3 วันแรกหลังฉีด ดังนั้นหลังฉีดต้องคุมอาหารและตรวจวัดระดับน้ำตาลให้ดีครับ
• การติดเชื้อ: หากมีไข้ หรือมีแผลติดเชื้อที่ผิวหนังบริเวณหลัง ต้องงดทำไปก่อน

ผลลัพธ์ที่คาดหวัง: จะหายขาดไหม?

หมอต้องเรียนตามตรงแบบจริงใจนะครับว่า "การฉีดยา ไม่ใช่การผ่าเอาพังผืดออก" พังผืดมันยังอยู่เหมือนเดิมครับ

แต่สิ่งที่การฉีดยาช่วยได้คือ:

1. ลดปวดได้ 50-80%:

ช่วยให้เส้นประสาทหายอักเสบ อาการปวดร้าวลงขาจะเบาลงอย่างเห็นได้ชัด บางคนหายปวดไปได้นานเป็นเดือน หรือเป็นปี ขึ้นอยู่กับการดูแลตัวเอง

2. ซื้อเวลาและคุณภาพชีวิต:

ช่วยให้คนไข้กลับมาเดินได้ ทำกายภาพบำบัดได้ โดยไม่ต้องนอนซมเพราะความปวด

3. ใช้เพื่อการวินิจฉัย:

ถ้าฉีดไปแล้วหายปวดทันที แปลว่าเราเจอจำเลยตัวจริง ถ้าวันข้างหน้าจำเป็นต้องผ่าตัดจริงๆ หมอผ่าตัดก็จะรู้พิกัดที่แม่นยำ ไม่ต้องผ่าเปิดกว้างครับ

สรุป: คำแนะนำจากหมอเก่ง

สำหรับผู้สูงอายุที่เคยผ่าตัดหลังมาแล้ว และกลับมาปวดอีก การจะตัดสินใจผ่าตัดรอบสอง เป็นเรื่องใหญ่และมีความเสี่ยงครับ

"การฉีดยาระงับปวด" จึงเป็นทางเลือกสายกลางที่คุ้มค่าที่จะลองครับ เพราะเจ็บตัวน้อย ปลอดภัยสูง และแก้ปัญหาอาการปวดได้ตรงจุด ช่วยให้ท่านกลับมาใช้ชีวิตได้มีความสุขขึ้น โดยไม่ต้องเสี่ยงกับการผ่าตัดใหญ่

ถ้าคุณพ่อคุณแม่ท่านไหนกำลังทนปวดเพราะกลัวมีดหมอ ลองพามาปรึกษาเพื่อประเมินดูนะครับ บางครั้งแค่ปลายเข็มเล็กๆ อาจช่วยคืนรอยยิ้มให้ท่านได้ครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

#ผ่าตัดหลังแล้วปวด #ฉีดยาแก้ปวดหลัง #บล็อกหลัง #กระดูกทับเส้นประสาท #พังผืดเกาะเส้นประสาท #ผู้สูงอายุ #หมอเก่งกระดูกและข้อ #ปวดร้าวลงขา #ไม่ต้องผ่าตัด #PainManagement